| چهارشنبه ٠٤ مرداد ١٣٩٦ |
فهرست اصلی
ثبت نظرات

 

ورود
نام کاربری :   
کلمه عبور :   
اوقات شرعی
مکان مقدس

مکان مقدس

یکى از ویژگى هاى برجسته ادیان مشهو تاریخى، مشخص کردن مناطق و ساختارهاى دینى توسط حد و مرزهاى طبیعى، آیینى و روانى از مکان هاى عادى است. «از لحاظ کیفى، پاره اى از بخش هاى مکان از بخش هاى دیگر متفاوت است. خداوند به موسى مى گوید: «به این جا نزدیک نشو. کفش هایت را از پاهایت بیرون آور; چون مکانى که تو در آن ایستاده اى زمینى مقدس است. » صحن ها، حرم ها، کلیساها، مسجدها، کنیسه ها، مشاهد مشرفه، امام زاده ها، حسینیه ها و معابد، همه اماکنى هستند که بر اساس معیارهاى مذکور از اماکن عادى جدا مى شوند و احکام خاص خود را دارند. میرچا الیاده در کتاب دائرة المعارف دین خود، کارکرد مشخصى را براى مکان هاى مقدس ذکر مى کند; از جمله آن که ابزارى براى ارتباط با خدا هستند; تجلى گاه قدرت خداوند هستند. کسانى که وارد این اماکن مى شوند مراسم و اعمال ویژه اى همچون عبادت، مناجات و اعتکاف انجام مى دهند و در واقع، همین اعمال همراه با تجربه قدسى مربوط به آن هاست که به این مکان ها ویژگى خاص مى بخشد. اشیایى که به این اماکن تعبیه مى شود به لحاظ تعلق آن ها به مکان مقدس، تقدس مى یابد و قاعده سرایت شامل حال آن ها مى گردد. درجات متفاوت تقدس به لحاظ وسعت احکام متعلق به آن ها (معیار اول) و یا به لحاظ تعلق شدیدتر آن ها به مقدس اصیل (معیار دوم) مى باشد. کعبه در مکه براى مسلمانان و معبد یهودیان در اورشلیم براى یهودیان و بیت المقدس براى مسیحیان مقدس ترین اماکن به حساب مى آیند. نزد مسلمانان، مسجد الحرام، مساجد، مشاهد مشرفه و امام زادگان از شرافت ویژه اى برخوردار است و در میان مساجد، بهتر از همه مسجدها، مسجد الحرام و پس از آن مسجد پیامبرصلى الله علیه وآله و سپس مسجد کوفه و بعد از آن مسجد بیت المقدس و آن گاه مسجد جامع هر شهر، مسجد محله و مسجد بازار است. همین قاعده در مورد کلیساهاى پروتستان با اندکى تخفیف مراعات مى گردد، هر چند کانون توجه و تقدس آن ها انجیل است.

اماکن مقدس در آسیاى جنوب شرقى معمولا بتکده هایى هستند که در آن یادگارهاى مقدس و تمثال هاى متبرک بودا نگه دارى مى شود زائران آن ها با بیرون آوردن کفش از پا و - اگر بخوانید - طواف مناره و تقدیم گل و گیاه و تعظیم و کرنش، اداى احترام مى کنند. مساجد، که تقدس آن ها به دلیل تعلق آن به خداوند و حاکمیت روح الهى (تجربه دینى) بر آن است، باید با وضو و طهارت به آن ها وارد شد. بنابراین، زن ها در ایامى که بنابر احکام دینى نمى توانند با طهارت باشند، از آمدن به مساجد منع شده اند. مشاهد مشرفه و امام زاده ها بیش تر به لحاظ قبور مطهر ائمه علیهم السلام و فرزندان آن ها علیهم السلام مقدس مى باشند و همچون مساجد داراى تابوهاى ویژه اى هستند، با این تفاوت که مسجد بیش تر جنبه عبادت دارد و حرم ائمه علیهم السلام و امام زادگان علیهم السلام جنبه زیارت و واسطه قراردادن آن ها براى رفع حاجات. مساجد، معابد، قبور اولیاى دین، حسینیه ها، بتکده ها، قدم گاه ها و سایر مکان هاى مقدس هر چند هر کدام ویژگى و کارکرد خاص خود را دارند، اما در این نکته مشترک اند که همگى آن ها تجلى گاه قدس خدا یا خدایان هستند و از طریق تجلى الوهیت مقدس، تقدس جدید مى یابند. «همه پرستش گاه ها از طریق تجلى الوهیت، مقدس و متبرک مى شوند، اما این ملاحظه را نباید فقط منحصر و محدود به معابد دانست، بلکه مى باید به اقامت گاه زهاد عزلت گزین یا قدیسین و اولیا و به طور کلى، هر مسکن و ماواى آدمى نیز تعمیم داد. بنابر افسانه مرابط، که در پایان قرن ششم، EleHemel را بنیان نهاد، در راه کنار چشمه اى رحل اقامت افکند و عصایش را در زمین فرو کرد. فرداى آن شب خواست عصا را بردارد که دید عصا در خاک ریشه دوانده و سبز شده است. در این کار مشیت الهى دید و اقامتگاهش را در همان محل پى نهاد. از سوى دیگر، جاهایى که قدیسین زیسته و عبادت کرده اند و یا مدفون شده اند مقدس و متبرک به شمار مى روند و به این اعتبار با دیوار و حصار و یا سنگ چین از فضاى دنیوى هم مرز جدا مى شوند. ».

اماکن مقدس از یک نظر دیگر نیز قابل تقسیم اند:
اماکنى که ریشه در مستندات دینى دارند و با اسناد تاریخى قابل اثبات اند. براى نمونه، به دو مکان مقدس نزد مسلمانان اشاره مى شود:
بیت المقدس: بیت المقدس یکى از مکان هاى مقدس محسوب مى گردد. در روایات، بیان هایى در ارتباط با قداست این مکان شریف آمده است:
الف. عن امیر المؤمنین علیه السلام: «اربعة من قصور الجنه فى الدنیا: المسجد الحرام و معبد الرسول و مسجد بیت المقدس و مسجد الکوفه. ».
ب. عن ابن عباس: «ان الارض المقدسة هى الفلسطین و انما قدسها الله لان یعقوب ولد بها و کانت مسکن ابیه، اسحاق و یوسف. بنا بیت المقدس على یدى داود و سلیمان. »
بیت المقدس به سبب سه ویژگى، از قداست برخوردار است:

۱- ظهور ادیان ابراهیمى از آن جا; ۲- وجود قبور پیامبران الهى علیهم السلام در آن مکان; ۳- آغاز معراج پیامبرصلى الله علیه وآله از آن مکان شریف.

وادى طوى: «انک بالوادى المقدس طوى » (طه: ۱۲) «طوى » اسم جلگه اى است که در دامنه کوه طور قرار داد و همان جایى است که خداى سبحان آن را وادى مقدس نامیده و این نام و این توصیف نشان مى دهد که چرا به حضرت موسى علیه السلام دستور داده شد کفشش را درآورد. این نشان دهنده احترام آن سرزمین بوده تا با کفش بدان وارد نشود. اگر کندن کفش را متفرع بر «انى اناربک » کرده، دلیل بر این است که تقدیس و احترام وادى به دلیل این بوده که خطیره قرب به خدا و محل حضور و مناجات به درگاه او است. پس برگشت معنا به مثل این گونه مى شود که بگوییم: «به موسى ندا شد: این منم پروردگارت و اینک تو در محضر منى وادى طوى به همین دلیل تقدیس یافته است. پس شرط ادب به جاى آر و کفشت را درآور.

۲- اماکنى که بر اساس افسانه ها و اساطیر نزد برخى مردم اعتبار یافته اند و بیش تر به خرافه نزدیک اند. این گونه اماکن هر چند مستند تاریخى، که دلالت بر پیوند آن ها با مقدس اصیل داشته باشد، ندارند، اما در ذهن برخى مردم تقدس یافته اند. در این مورد، مى توان به مکان ها، سنگ ها و درخت هایى اشاره کرد که برخى مردم به گونه اى آن ها را به اولیاى دین، حوادث افسانه اى و اساطیر مربوط مى سازند و بدین دلیل به آن ها دخیل مى بندند یا نذر و قربانى مى کنند تا مناجاتشان برآورده گردد. به عنوان نمونه، در قطعه دوم بخش خرقان ساوه کوهى است معروف به کوه اینجى قراء. در قله این کوه، چند قطعه سنگى به وسیله اشخاص روى هم چیده شده است. اهالى اینجى قراء سنگ هاى قله آن کوه را نظر کرده مى خوانند. آنان براى قضاى حوائج و بهبودى امراض و بازشدن بخت دختران در کنار چشمه این کوه گوسفندى را قربانى مى کنند و گهواره اى به سنگ هاى کوه مى بندند تا حوایج آن ها برآورده شود. وقتى اهالى افتادن و خیزان به دامنه کوه مى رسند، سنگ هاى نظر کرده را طواف و غرق در بوسه مى کنند و حوایج خود را طلب مى کنند.

یکى دیگر از نظرکرده ها درخت خودرویى است معروف به درخت چالى که اغلب مردم با بستن نخ و پارچه به شاخه هاى آن و تقدیم نذورات و قربانى ها مراد خود را از آن مى طلبد. درخت بى بى شهربانو در کوه هاى رى جنب مقبره موسوم به بى بى شهربانو نمونه دیگرى از این موارد است. بعضى از جاها و چیزها را نیز به سبب تشبیهات واهى و تصورات بى اساس مکان و شى ء مقدس مى دانند و آن ها را زیارت مى کنند حتى درباره بعضى جاها، خواب هایى نیز نقل مى کنند که بعضا موجب سوء استفاده جمعى از افراد پست فطرت و لاابالى شده است.

سایت های مرتبط
نظرسنجی
به نظر شما از نظر کیفی مطالب سایت چگونه است؟

عالی
خوب
متوسط
ضعیف

آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 2566
 بازدید امروز : 104
 کل بازدید : 1404038
 بازدیدکنندگان آنلاين : 12
 زمان بازدید : 0/1875
تمامی حقوق این سایت برای این سازمان محفوظ می باشد.